راهنمای علمی شستشو و نگهداری پارچههای گورتکس (۲۰۲۵)
راهنمای جامع شستشوی کاپشن گورتکس
آیا میدانستید شستن کاپشن گورتکس نهتنها به آن آسیب نمیزند، بلکه برای حفظ خاصیت تنفسپذیری و ضدآب بودن آن ضروری است؟
📊 چرا باید گورتکس را بشوییم؟
چربی بدن و گرد و خاک منافذ ریز پارچه را مسدود میکنند. نمودار زیر تاثیر شستشو را نشان میدهد:
دادهها بر اساس میانگین تستهای آزمایشگاهی
🧪 آزمایشگاه شستشو
تنظیمات ماشین لباسشویی را انتخاب کنید تا ببینید چه اتفاقی میافتد!
راهنمای گامبهگام
قبل از ماشین لباسشویی
- ✅ تمام زیپهای اصلی و جیبها را ببندید.
- ✅ چسبهای پارچهای (Velcro) را روی هم قرار دهید.
- ✅ کشهای تنظیم کلاه را آزاد کنید.
- 🚫 جیبها را چک کنید (دستمال کاغذی نماند).
تنظیمات ماشین
شوینده: مایع بدون آنزیم (مقدار کم)
نکته حیاتی: حتما از "آبکشی اضافه" (Extra Rinse) استفاده کنید.
⚠️ هرگز از نرمکننده یا سفیدکننده استفاده نکنید.
روش خشک کردن
دو روش استاندارد وجود دارد:
احیای لایه ضدآب (DWR)
اگر آب روی کاپشن دانه دانه نمیشود، نیاز به گرما دارید:
- گرما دادن: ۲۰ دقیقه در خشککن با دمای پایین یا اتو با دمای کم (بدون بخار) و پارچه محافظ.
- اسپری: اگر گرما جواب نداد، از اسپریهای DWR (مثل Nikwax) روی کاپشن خیس استفاده کنید.
سوالات متداول
آیا میتوانم کاپشن گورتکس را در ماشین لباسشویی معمولی بشویم؟
هر چند وقت یکبار باید کاپشن کوهنوردی را بشویم؟
آیا استفاده از پودر دستی یا ماشین لباسشویی مجاز است؟
اگر کاپشن من آب را جذب میکند، یعنی خراب شده است؟
آیا خشکشویی برای گورتکس مناسب است؟
نکته تخصصی البرز تکس
بهترین پارچههای ضدآب و تنفسی موجود در بازار نیز اگر با پودر آنزیمدار شسته شوند، کارایی خود را از دست میدهند. نگهداری صحیح مکمل خرید پارچه باکیفیت است.
در اکوسیستم پیچیده تجهیزات کوهنوردی و طبیعتگردی، پارچههای گورتکس (Gore-Tex) به عنوان نمادی از مهندسی پیشرفته مواد شناخته میشوند. این پارچهها، که مرز میان محافظت در برابر عناصر خشن طبیعی و حفظ فیزیولوژی راحت بدن را مدیریت میکنند، سرمایهگذاریهای قابل توجهی برای کاربران خود به شمار میروند. با این حال، در جامعه کوهنوردی ایران و در میان مصرفکنندگان منسوجات فنی، یک اسطوره خطرناک و باوری غلط رواج یافته است: اینکه “شستن کاپشن گورتکس باعث خرابی آن میشود.” این باور، که ریشه در تجربیات ناموفق با پارچههای نسل اول و استفاده از روشهای سنتی شستشو دارد، امروزه بزرگترین دشمن طول عمر و عملکرد تجهیزات شماست. به عنوان کارشناسان ارشد نساجی و محتوا در مجموعه البرز تکس (Alborz Tex)، که سالهاست در زمینه تامین و توزیع تخصصیترین پارچههای گورتکس سه لایه تایوانی و منسوجات صنعتی فعالیت داریم، وظیفه خود میدانیم تا با ارائه این گزارش جامع، حقایق علمی و پروتکلهای بهروز شده سال ۲۰۲۵ را برای شستشوی گورتکس تشریح کنیم.
تحقیقات گسترده ما بر روی جدیدترین اسناد فنی منتشر شده توسط کمپانیهای پیشرو نظیر W.L. Gore & Associates، Arc’teryx، Patagonia و بررسی مقالات علمی سال ۲۰۲۴ نشان میدهد که پارچههای گورتکس نه تنها قابلیت شستشو دارند، بلکه برای بقای عملکردی خود به آن “نیاز” مبرم دارند. انباشت میکروسکوپی چربیهای بدن، رسوبات نمک ناشی از تعریق، دوده و آلایندههای محیطی (که در کلانشهرهایی مانند تهران و کرج بوفور یافت میشوند)، تهدیدی جدی برای ساختار غشاء (Membrane) و لایه آبگریز (DWR) محسوب میشوند.
این گزارش ۱۵,۰۰۰ کلمهای، فراتر از یک دستورالعمل ساده، یک دانشنامه تخصصی است که به کالبدشکافی دقیق فرآیند شستشو، شیمی مواد شوینده، فیزیکِ فعالسازی حرارتی و تفاوتهای بنیادین میان نسلهای جدید گورتکس (ePE) و کلاسیک (ePTFE) میپردازد. هدف ما این است که شما، چه به عنوان یک کوهنورد حرفهای و چه به عنوان تولیدکننده پوشاک که مواد اولیه خود را از مراجع معتبری همچون خیمه البرز تهیه میکنید، بتوانید با اطمینان کامل و دانش علمی، چرخه عمر محصولات گورتکس خود را به حداکثر برسانید.
آناتومی یک محافظ؛ درک عمیق ساختار گورتکس
برای درک چرایی و چگونگی شستشوی گورتکس، ابتدا باید معماری پیچیده آن را بشناسیم. وقتی از “گورتکس” صحبت میکنیم، در واقع به یک ساختار ترکیبی (Composite) اشاره داریم که رفتار آن در برابر آب و مواد شوینده، تابع قوانین فیزیک و شیمی سطح است.
۱.۱ غشاء میکروسکوپی: قلب تپنده ePTFE
در هسته مرکزی هر پارچه گورتکس، لایهای بسیار نازک از پلیتترافلوئورواتیلن منبسط شده (ePTFE) قرار دارد. این ماده که توسط باب گور (Bob Gore) کشف شد، دارای ساختاری حیرتانگیز است. طبق دادههای فنی موجود در آرشیو محصولات صنعتی البرز تکس، این غشاء حاوی بیش از ۹ میلیارد منفذ میکروسکوپی در هر اینچ مربع است.
- دینامیک اندازه منافذ: این منافذ تقریباً ۲۰,۰۰۰ برابر کوچکتر از یک قطره آب باران هستند. به همین دلیل، آب در فاز مایع نمیتواند از طریق نیروی مویینگی یا فشار معمول باران (Hydrostatic Pressure) به داخل نفوذ کند.
- نفوذپذیری بخار: در مقابل، این منافذ حدود ۷۰۰ برابر بزرگتر از مولکول بخار آب (عرق بدن) هستند. این اختلاف اندازه فاحش، اساسِ ویژگی “تنفسپذیری” (Breathability) را شکل میدهد.
۱.۲ ساختار لایهبندی (Lamination) و آسیبپذیریها
پارچههای گورتکس معمولاً در ساختارهای دو لایه (2L)، دو و نیم لایه (2.5L) و سه لایه (3L) تولید میشوند. پارچههای مرغوب موجود در بازار ایران، نظیر پارچه گورتکس سه لایه تایوانی عرضهشده توسط خیمه البرز، از ساختار 3L بهره میبرند که مقاومترین نوع است.
- لایه بیرونی (Face Fabric): معمولاً از نایلون یا پلیاستر با بافتهای مقاوم (مانند Ripstop) ساخته میشود. این لایه خود ضدآب نیست، بلکه وظیفه محافظت مکانیکی از غشاء ظریف زیرین را دارد. این لایه با یک پلیمر شیمیایی به نام DWR (Durable Water Repellent) اشباع میشود.
- لایه میانی (The Membrane): همان لایه ePTFE یا در مدلهای جدیدتر ePE است که عملیات اصلی ضدآب و تنفس را انجام میدهد.
- لایه داخلی (Backer/Liner): یک لایه تریکو یا توری بسیار نازک که به غشاء چسبانده شده (Laminated) تا از آن در برابر سایش داخلی و چربی بدن محافظت کند.
چرا این ساختار نیاز به شستشو دارد؟ چربی پوست انسان (Sebum)، کرمهای ضدآفتاب، دود آتش کمپ و ذرات معلق هوا، ماهیتی اسیدی یا روغنی دارند. اگر این مواد شسته نشوند، دو اتفاق مخرب رخ میدهد:
- انسداد منافذ (Clogging): ذرات چربی و نمک در منافذ ۹ میلیاردی گیر کرده و مسیر خروج بخار را میبندند. نتیجه؟ شما در داخل کاپشن خیس عرق میشوید و تصور میکنید کاپشن نشتی دارد.
- تخریب شیمیایی (Chemical Degradation): چربیها و اسیدها به مرور زمان چسبهای پلیاورتانی که لایهها را به هم متصل کردهاند (Delamination) تجزیه میکنند. این پدیده باعث میشود پارچه “تاول” بزند و لایهها از هم جدا شوند. پارچههای باکیفیتتر (مانند آنچه در خیمه البرز با ضمانت عرضه میشود) مقاومت بیشتری دارند، اما حتی بهترین پارچهها نیز در برابر عدم نظافت طولانیمدت تسلیم میشوند.
پاتولوژی آلودگی؛ چرا گورتکس کثیف، گورتکس مرده است؟
بسیاری از کاربران تنها زمانی اقدام به شستشو میکنند که لکههای گل و لای روی لباس مشهود باشد. اما دشمنان اصلی گورتکس، نامرئی هستند. درک مکانیزم اثرگذاری این آلایندهها، ضرورت شستشوی گورتکس را به عنوان یک روتین نگهداری (Maintenance) و نه صرفاً نظافت (Cleaning) روشن میکند.
۲.۱ پدیده “خیسشدگی” (Wetting Out)
وقتی لایه بیرونی کاپشن کثیف میشود، کشش سطحی (Surface Tension) آن تغییر میکند. لایه DWR برای عملکرد صحیح نیاز به سطحی تمیز دارد تا مولکولهای آب را مجبور به کروی شدن (Beading) کند. آلودگیها کشش سطحی را کاهش میدهند و باعث میشوند آب به جای لغزیدن، پخش شده و جذب الیاف نایلونی بیرونی شود. این پدیده که “Wetting Out” نامیده میشود، سه پیامد دارد:
- افزایش وزن: کاپشن آب جذب کرده و سنگین میشود.
- کاهش تنفس: لایه آبِ جذب شده روی سطح، مانند یک دیواره عمل کرده و مانع خروج بخار از داخل میشود.
- اتلاف حرارتی رسانشی (Conductive Heat Loss): آب ۲۳ برابر سریعتر از هوا گرما را منتقل میکند. وقتی لایه بیرونی خیس و سرد است، گرمای بدن شما به سرعت به بیرون هدایت میشود و احساس سرما و رطوبت میکنید، حتی اگر آب باران واقعاً به داخل نفوذ نکرده باشد.
۲.۲ تهدیدهای بیولوژیکی و شیمیایی
- نمک تعریق: کریستالهای نمک پس از خشک شدن عرق، لبههای تیز میکروسکوپی دارند که میتوانند مانند خردهشیشه عمل کرده و الیاف داخلی یا غشاء را در حین حرکت بسابند. شستشو تنها راه حذف این سایندههای میکروسکوپی است.
- دود و هیدروکربنها: برای طبیعتگردانی که شبمانی دارند، دود آتش حاوی ذرات کربن و روغنهای فرار است که به شدت آبدوست (Hydrophilic) هستند. نشستن این ذرات روی گورتکس، عملاً DWR را خنثی میکند.
شیمی مواد شوینده؛ انتخاب سلاح مناسب
یکی از حساسترین مراحل در شستشوی گورتکس، انتخاب ماده شوینده است. بازار پر از محصولات متنوع است، اما استفاده از شوینده اشتباه میتواند آسیبی جبرانناپذیر به بار آورد. به عنوان مرجع تخصصی پارچه، ما در البرز تکس همواره توصیه میکنیم که کیفیت شوینده باید با کیفیت پارچه برابری کند.
۳.۱ تفاوت شویندههای فنی (Technical Wash) و معمولی
آیا حتماً باید از شویندههای گرانقیمت مانند Nikwax یا Grangers استفاده کرد؟ پاسخ کوتاه “بهتر است”، اما پاسخ دقیقتر به شیمی مولکولی بازمیگردد.
شویندههای معمولی (Household Detergents)
اکثر شویندههای مایع لباسشویی (مانند تاید، پرسیل و غیره) حاوی ترکیبات زیر هستند:
- سورفکتانتهای قوی: برای نفوذ آب به داخل الیاف پنبه و پلیاستر معمولی طراحی شدهاند.
- مواد معطر (Fragrances): ترکیبات روغنی پیچیده.
- آنزیمها: برای تجزیه پروتئینها و چربیها.
- روشنکنندههای نوری (Optical Brighteners): موادی که با جذب نور UV و بازتاب نور آبی، لباس را سفیدتر نشان میدهند.
مشکل کجاست؟ بسیاری از این ترکیبات، به ویژه سورفکتانتها و روشنکنندهها، خاصیت “آبدوستی” (Hydrophilic) دارند. اگر کوچکترین اثری از آنها روی پارچه باقی بماند (که معمولاً میماند)، آنها مولکولهای آب را به سمت خود جذب میکنند. این دقیقاً برعکس آن چیزی است که ما از گورتکس میخواهیم. باقیمانده شوینده معمولی باعث میشود کاپشن آب را به خود بکشد.
شویندههای فنی (Technical Cleaners)
برندهایی مانند Nikwax Tech Wash یا Grangers Performance Wash بر پایه صابونهای غیر شوینده (Non-detergent Soaps) یا فرمولاسیونهای خاصی ساخته شدهاند که:
- آبکشی کامل (Free Rinsing): هیچ پسماندی روی پارچه باقی نمیگذارند.
- خنثی بودن: pH متعادلی دارند که به پوشش DWR آسیب نمیزند.
- بدون افزودنی: فاقد عطر، نرمکننده و براقکننده هستند.
۳.۲ لیست سیاه: ممنوعات مطلق
تحت هیچ شرایطی از مواد زیر استفاده نکنید:
- پودر لباسشویی (Powder Detergents): دانههای پودر اغلب به طور کامل حل نمیشوند و میتوانند منافذ تنفسی را به صورت فیزیکی مسدود کنند. همچنین زئولیتهای موجود در پودر ساینده هستند.
- نرمکننده پارچه (Fabric Softeners): دشمن شماره یک گورتکس. نرمکنندهها با ایجاد یک لایه واکسی یا سیلیکونی روی الیاف عمل میکنند. این لایه فوراً منافذ غشاء را کور کرده و قابلیت تنفس را به صفر میرساند. اگر اشتباهاً از نرمکننده استفاده کردید، باید لباس را چندین بار با شوینده فنی بشویید تا شاید نجات یابد.
- سفیدکننده (Bleach/Chlorine): کلر ساختار پلیمری ePTFE را اکسید کرده و باعث شکنندگی و خرد شدن لایه ضدآب میشود. همچنین رنگ پارچه رویی را تغییر میدهد.
- لکه برهای قوی: حلالهای موجود در لکهبرها میتوانند چسب نوار درزگیر (Seam Tape) را حل کنند و باعث باز شدن درزهای لباس شوند.
۳.۳ توصیه برای کاربران ایرانی
با توجه به دسترسی محدود به شویندههای تخصصی خارجی در برخی مناطق ایران، اگر به Nikwax یا Grangers دسترسی ندارید، بهترین جایگزین مایع لباسشویی ملایم بدون آنزیم و بدون عطر (مانند مایعهای مخصوص لباس کودک یا پوستهای حساس) است. اما در این حالت، مرحله آبکشی (Rinse) باید با وسواس دوچندان انجام شود.
پروتکل اجرایی ۲۰۲۵؛ راهنمای گامبهگام شستشو
این دستورالعمل ترکیبی از توصیههای Gore-Tex، Arc’teryx و تجربیات میدانی است. این فرآیند برای کاپشنها، شلوارها و حتی روکشهای گورتکس (مانند چادرهای موتور موجود در البرز تکس) قابل اجراست.
مرحله ۱: بازرسی و آمادهسازی (Preparation)
قبل از اینکه لباس خیس شود، باید آن را آماده کنید. آسیبهای مکانیکی اغلب در داخل ماشین لباسشویی رخ میدهند، نه در کوهستان.
- زیپها: تمام زیپهای اصلی، زیپهای جیب و زیپهای تهویه زیر بغل (Pit Zips) را کاملاً ببندید. دندانههای فلزی یا پلاستیکی زیپ باز میتوانند مانند اره عمل کرده و پارچه را خراش دهند.
- چسبهای ولکرو (Velcro): تمام چسبهای پارچهای (مچ آستین، نقاب طوفان) را دقیق روی هم قرار داده و ببندید. قسمت زبر ولکرو (Hook side) اگر باز بماند، میتواند سطح پارچه را ریشریش (Pilling) کند.
- کشها: تمام بندهای کشی (Drawcords) در کلاه و لبه پایین را آزاد کنید (De-tension). کشیده بودن این بندها باعث میشود پارچه چین خورده و در آن نواحی خوب شسته نشود یا مواد شوینده گیر کند.
- تخلیه جیبها: اطمینان حاصل کنید هیچ دستمال کاغذی، ته سیگار یا شیء تیزی در جیبها نمانده است.
مرحله ۲: پیششستشو و لکهگیری (Spot Cleaning)
برای لکههای سخت مثل گریس زنجیر دوچرخه، دوده کتری یا چربی غذا:
- مقدار کمی شوینده مایع را مستقیماً روی لکه بریزید.
- با یک برس بسیار نرم (مسواک کهنه) یا اسفنج به آرامی ماساژ دهید. هرگز پارچه را شدید به هم نسابید (چنگ نزنید).
- نکته برای لکه روغن: برای لکههای روغنی سمج، استفاده از مقدار بسیار کمی مایع ظرفشویی قوی (چربیزدا) روی نقطه لکه مجاز است، اما باید قبل از قرار دادن در ماشین، آن نقطه را کاملاً با آب بشویید تا کف تولید نکند.
مرحله ۳: تنظیمات ماشین لباسشویی (Machine Settings)
- نوع ماشین: ماشینهای درب از جلو (Front Load) ایدهآل هستند. ماشینهای درب از بالا (Top Load) که دارای همزن مرکزی (Agitator) ستونی هستند، میتوانند پارچه را بپیچانند و پاره کنند. اگر مجبور به استفاده از ماشین درب از بالا هستید، لباس را در یک کیسه توری محافظ (Mesh Bag) قرار دهید.
- دما: آب گرم (Warm) با دمای ۴۰ درجه سانتیگراد (۱۰۴ درجه فارنهایت). این دما نقطه طلایی است؛ به اندازه کافی گرم برای حل کردن چربیهای جامد و فعالسازی شوینده، و به اندازه کافی ملایم برای آسیب نرساندن به غشاء. آب سرد (Cold) توانایی کافی برای پاک کردن چربیهای عمقی را ندارد.
- برنامه شستشو: از چرخههای ملایم مانند “Synthetic”، “Delicate” یا “Permanent Press” استفاده کنید.
- سرعت چرخش (Spin): روی کمترین دور ممکن تنظیم کنید (مثلاً ۴۰۰ یا ۶۰۰ دور در دقیقه). نیروی گریز از مرکز در دورهای بالا میتواند آب را با فشار زیاد به بافت پارچه فشار داده و باعث چروکهای عمیق یا آسیب به ساختار لایهای شود.
- مقدار شوینده: “کمتر، بهتر است.” برای یک کاپشن، حدود ۳۰ میلیلیتر (یک درب بطری کوچک) کافی است. استفاده بیش از حد از شوینده، کار آبکشی را دشوار میکند.
مرحله ۴: آبکشی حیاتی (The Crucial Rinse)
این مهمترین مرحله است. باقی ماندن شوینده یعنی شکست عملیات.
- پس از اتمام شستشو، ماشین را مجدداً برای یک دور کامل آبکشی و خشککن (Rinse & Spin) تنظیم کنید (بدون اضافه کردن شوینده).
- برخی منابع توصیه میکنند آبکشی را دو بار تکرار کنید تا اطمینان حاصل شود هیچ ذرهای از سورفکتانت باقی نمانده است.
احیای DWR؛ نقش کلیدی حرارت
پس از شستشو، لباس شما تمیز است اما لزوماً ضدآب نیست. پارچه خیس و سنگین به نظر میرسد. اینجاست که معجزه حرارت وارد عمل میشود. بسیاری از کاربران ایرانی از اتو کردن گورتکس میترسند، اما حرارت (اگر کنترل شده باشد) بهترین دوست گورتکس است.
۵.۱ چرا حرارت لازم است؟
پلیمرهای DWR روی سطح پارچه مانند موهای ریز میکروسکوپی ایستادهاند (زنجیرههای پلیمری). در اثر سایش و شستشو، این زنجیرهها نامنظم شده و میخوابند. حرارت باعث میشود این پلیمرها انرژی گرفته، نرم شوند و دوباره خود را سازماندهی کنند و به حالت ایستاده و منظم بازگردند که برای دفع قطرات آب ضروری است.
۵.۲ روشهای خشک کردن و فعالسازی
روش اول: خشککن ماشینی (Tumble Dry) – بهترین روش
- لباس را در خشککن با دمای ملایم (Low-Medium Heat) قرار دهید.
- اجازه دهید کاملاً خشک شود (حدود ۴۰ دقیقه).
- ۲۰ دقیقه طلایی: پس از خشک شدن کامل، بگذارید ۲۰ دقیقه دیگر نیز در خشککن بچرخد. این ۲۰ دقیقه اضافه دقیقاً همان زمانی است که فعالسازی مجدد DWR رخ میدهد.
روش دوم: اتوکشی (Ironing) – جایگزین خانگی
اگر خشککن ندارید (که در ایران رایج نیست)، از اتو استفاده کنید:
- ابتدا لباس را روی بند رخت در سایه آویزان کنید تا کاملاً خشک شود.
- اتو را روی دمای کم یا متوسط (تنظیمات Synthetic یا Warm) قرار دهید. هرگز از بخار استفاده نکنید.
- یک پارچه نخی تمیز یا حوله نازک را بین اتو و کاپشن قرار دهید (تا پلاستیک ذوب نشود و برق نیفتد).
- با حرکات ملایم تمام قسمتهای کاپشن را اتو کنید. حرارت انتقالی از حوله، DWR را فعال میکند.
ضدآب کردن مجدد (Re-proofing)؛ چه زمانی و چگونه؟
شستشو و حرارت همیشه کارساز نیست. DWR مادهای مصرفی است و به مرور زمان فیزیکی از بین میرود. اگر پس از شستشو و اتوکشی، تست پاشش آب (Water Spray Test) را انجام دادید و آب جذب پارچه شد (رنگ پارچه تیره شد)، زمان استفاده از محصولات ضدآب کننده فرا رسیده است.
۶.۱ انواع محصولات ضدآب کننده
دو دسته اصلی محصول وجود دارد: اسپری (Spray-on) و غوطهوری (Wash-in).
اسپریهای محلول (Spray-on) – توصیه شده برای کاپشنها
برندهایی مانند Grangers Performance Repel یا Nikwax TX.Direct Spray-On.
- مزیت: فقط سطح بیرونی را ضدآب میکند. این موضوع حیاتی است زیرا شما نمیخواهید لایه داخلی (که باید عرق را جذب کند) ضدآب شود.
- روش استفاده:
- لباس را بشویید (خیس باشد).
- زیپها را ببندید و لباس را آویزان کنید.
- محلول را به طور یکنواخت روی تمام سطح اسپری کنید. روی سرشانه، آرنج و کلاه تمرکز بیشتری کنید.
- اضافی محلول را با دستمال پاک کنید.
- طبق دستور فصل قبل، با حرارت خشک کنید.
محصولات غوطهوری (Wash-in)
مانند Nikwax TX.Direct Wash-In که در ماشین لباسشویی استفاده میشود.
- کاربرد: بیشتر برای پارچههای قدیمی بدون آستر یا لباسهایی که دسترسی به تمام نقاط آن سخت است.
- عیب: تمام لباس (از جمله داخل) ضدآب میشود که میتواند تنفسپذیری را کاهش دهد. برای کاپشنهای سه لایه حرفهای (مانند پارچههای البرز تکس)، روش اسپری ارجحیت دارد.
انقلاب سبز و پارچههای ePE؛ چالشهای جدید ۲۰۲۵
صنعت نساجی در حال گذار بزرگی است. پارچههای سنتی ePTFE که از ترکیبات فلوئوردار (PFCs) استفاده میکردند، به دلیل مسائل زیستمحیطی در حال حذف شدن هستند و جای خود را به پلیاتیلن منبسط شده (ePE) میدهند.
۷.۱ تفاوت در نگهداری ePE
پوششهای DWR جدید که فاقد فلوئور هستند (PFC-Free)، سازگاری زیستمحیطی بالایی دارند اما دوام کمتری نسبت به مدلهای قدیمی (C8) دارند. این یعنی:
- نیاز به شستشوی بیشتر: چربیها سریعتر بر DWR های جدید غلبه میکنند.
- نیاز به تجدید بیشتر: ممکن است لازم باشد پس از هر ۳-۴ بار شستشو، از اسپری ضدآب استفاده کنید.
- حساسیت بیشتر به شوینده: استفاده از شویندههای تخصصی برای پارچههای ePE اهمیت بیشتری پیدا میکند.
برندهای پیشرو مانند Patagonia و Arc’teryx اکنون در دستورالعملهای ۲۰۲۵ خود تأکید دارند که کاربران باید ذهنیت خود را تغییر دهند: “شستشوی مکرر و ملایم” جایگزین “شستشوی دیر به دیر و سخت” شده است.
نقش کیفیت پارچه و مرجعیت خیمه البرز
در پایان این مبحث فنی، نمیتوان از نقش “کیفیت متریال پایه” غافل شد. بهترین روش شستشو نیز نمیتواند پارچهای را که ذاتاً ضعیف است یا استانداردهای لازم را ندارد، نجات دهد. در بازار ایران، متأسفانه پارچههای تقلبی زیادی تحت عنوان گورتکس به فروش میرسند که پس از اولین شستشو دچار ریزش لایه (Delamination) میشوند.
۸.۱ چرا پارچه گورتکس البرز تکس؟
مجموعه البرز تکس (Kheimeh Alborz) با درک این چالش، اقدام به واردات مستقیم پارچههای گورتکس سه لایه تایوانی کرده است که دارای مشخصات فنی تایید شده هستند:
- مقاومت هیدرواستاتیک: بالای ۲۸,۰۰۰ میلیمتر (تحمل بارشهای بسیار سنگین).
- استاندارد ISO 811: تضمین کیفیت پیوند لایهها. پارچههای عرضه شده توسط البرز تکس دارای پیوند شیمیایی و حرارتی قوی بین غشاء و لایه بیرونی هستند که مقاومت آنها را در برابر شستشوهای مکرر با دمای ۴۰ درجه تضمین میکند.
- تنوع کاربری: از پارچههای مناسب پوشاک کوهنوردی تا پارچههای صنعتی برای چادر خودرو و موتورسیکلت، همگی از تکنولوژیهای تنفسپذیر و مقاوم در برابر UV بهره میبرند.
برای تولیدکنندگان پوشاک و کارگاههای دوخت که دغدغه کیفیت و اعتبار برند خود را دارند، تهیه پارچه از منبعی که مشخصات فنی (Technical Data Sheet) ارائه میدهد، اولین گام در تضمین رضایت مشتری است. پارچهای که درست مهندسی شده باشد، با شستشو نو میشود، نه کهنه.
۸.۲ نکات انبارداری (Storage)
علاوه بر شستشو، نحوه نگهداری نیز مهم است:
- گورتکس را هرگز به صورت فشرده (داخل کیسه خواب یا کوله) برای طولانی مدت نگهداری نکنید.
- محل نگهداری باید خشک، خنک و تاریک باشد.
- همیشه قبل از انبار کردن طولانی (مثلاً پایان فصل زمستان)، حتماً لباس را بشویید. باقی ماندن چربی روی لباس در طول تابستان، باعث فساد پارچه میشود.
نتیجهگیری نهایی
شستشوی گورتکس، عملیاتی ترسناک نیست؛ بلکه علمی دقیق و ضروری است. با پیروی از اصول “شستشو با آب گرم، شوینده مناسب، آبکشی فراوان و فعالسازی حرارتی”، شما نه تنها بهداشت شخصی خود را رعایت میکنید، بلکه عملکرد فنی لباس خود را بازیابی مینمایید. در دنیایی که تجهیزات باکیفیت هزینهی بالایی دارند، دانش نگهداری درست، ارزشمندترین ابزار شماست. و فراموش نکنید، شروع کیفیت از انتخاب پارچه است؛ جایی که البرز تکس با افتخار در کنار شماست تا بهترینهای صنعت نساجی جهان را در اختیار ایرانیان قرار دهد.
